Không như các kỳ thủ chuyên nghiệp, sự nghiệp học vấn có ý nghĩa quan trọng với Quang Liêm

Năm 2005, anh được đôn lên tập trung đội tuyển sau chức vô địch U14 thế giới. Để hướng tới thành tích cao tại SEA Games và các giải châu lục, thế giới, đội cờ Việt Nam khi đó tập huấn ở Trung tâm huấn luyện 2. Nếu tập trung đội tuyển, Quang Liêm sẽ phải bỏ dở học chính quy. Kỳ thủ đứng trước ngã ba đường, và cuối cùng chọn đến trường lớp. Tài của Quang Liêm không bị uổng phí, khi Liên đoàn cờ Việt Nam thuê thầy ngoại đến tận nhà làm việc cùng anh trong vài tháng. Năm 2005, Việt Nam đoạt cả tám HC vàng SEA Games ở Philippines. Trong đó, Quang Liêm giành hai HC vàng đồng đội nam cờ tiêu chuẩn và cờ nhanh.

Một năm sau, Quang Liêm lần đầu dự Olympiad cờ vua – giải đấu quy mô lớn nhất làng cờ – ở Turin (Italy). Anh đạt 9,5 điểm qua 13 ván, trong đó có bốn ván thắng Đại kiện tướng. Rp của Quang Liêm đạt 2.602, và anh được đặc cách giành hai chuẩn Đại kiện tướng. Cộng với một chuẩn đã giành được trước đó ở giải khu vực 3.3, Quang Liêm được phong Đại kiện tướng (GM), chỉ vài tháng sau khi trở thành Kiện tướng quốc tế (IM).

Để cải thiện kỳ lực, trong hè 2005 và 2006, Quang Liêm tranh thủ sang Hungary thi đấu một số giải kiếm chuẩn GM và IM. Trong hai năm, Elo của anh tăng từ 2.336 lên 2.500. Cho đến khi được phong GM, Quang Liêm kiếm được năm chuẩn, thừa hai chuẩn so với quy định.

Thời gian đấu Olympiad 2006 trùng kỳ thi vào lớp 10 của Quang Liêm. Trước khi lên đường sang Italy, anh được trường THPT Phú Nhuận nhận vào học. Sự việc được Sở Thể dục thể thao và Sở Giáo dục đào tạo TP HCM xác nhận. Nhưng, khi Sở Giáo dục làm công văn gửi Cục Khảo thí (Bộ Giáo dục đào tạo), trường hợp miễn thi của Quang Liêm không được xét duyệt. Khi đó, bộ trưởng Bộ Giáo dục đào tạo – ông Nguyễn Minh Hiển – cũng làm Liên đoàn cờ Việt Nam. “Vụ việc khiến thông xôn xao và ngày trong kỳ họp Quốc hội khi đó, thủ tướng Phan Văn Khải viết thư tay đến bộ trưởng Nguyễn Minh Hiển”, ông Lê Quang Quýnh – bố của Quang Liêm chia sẻ với VnExpress. Sau đó, Bộ Giáo dục đào tạo ra văn bản xác nhận Quang Liêm được miễn thi vào lớp 10 vì đang làm nghĩa vụ quốc gia.

Gia đình giấu trình vụ việc, để Quang Liêm tập trung thi đấu. Gia đình có ảnh hưởng không nhỏ đến thành công của anh. Sau khi trở thành Đại kiện tướng, Quang Liêm cần tham dự những giải mở uy tín hơn như Moscow Mở và Aeroflot. Thời gian đầu, kỳ thủ trẻ chỉ tham gia với mục đích cọ xát lấy kinh nghiệm, thay vì giành tiền thưởng lớn. Ngoài nửa tiền vé máy bay do Liên đoàn hỗ trợ, gia đình phải lo mọi kinh phí cho Quang Liêm. Bố mẹ của Quang Liêm thỉnh thoảng vẫn tự túc kinh phí đi theo động viên anh thi đấu ở những giải quốc tế.

Công lớn thuộc về Quang Liêm, nhưng không thể bỏ qua những thành tích từ những đồng đội của anh. Nguyễn Ngọc Trường Sơn cho đến nay vẫn là kỳ thủ duy nhất của Việt Nam đoạt HC vàng cá nhân tại Olympiad. Anh thậm chí còn làm được điều này hai lần (2014 và 2018). góp phần giúp đội cờ vua Việt Nam đứng thứ bảy bảng nam – thành tích cao bậc nhất lịch sử.

Cũng như Quang Liêm, Nguyễn Anh Khôi cũng đang liên tiếp gặt hái thành công. Anh đã đạt ba chuẩn GM trong năm 2019, để đảm bảo được phong danh hiệu Đại kiện tướng tháng chín tới. Ở chức vô địch U20 Châu Á vừa qua, kỳ thủ 17 tuổi đạt rp lên tới 2.671. Nhiều kỳ thủ khác như Trần Tuấn Minh hay Nguyễn Đức Hòa cũng đang âm thầm chinh những giải mở châu lục, với mục tiêu vươn tầm thế giới.

Quang Liêm đã mạo hiểm bước ra vùng an toàn, bước đầu thành công. Đó sẽ là nguồn cảm hứng cho các kỳ thủ trẻ sẵn sàng theo đuổi cờ vua đỉnh cao. Ở đâu cũng vậy, thành công đến từ 99% nỗ lực.

Quang Liêm, Trường Sơn, Anh Khôi hay Tuấn Minh đều được trui rèn qua giải cờ vua quốc tế HDBank, diễn ra thường niên. Được tổ chức từ năm 2011, giải nhanh chóng vào top đầu châu lục cả về quy mô kỳ thủ và công tác tổ chức. Mỗi năm, có hàng trăm kỳ thủ và hàng chục Đại kiện tướng quốc tế thi đấu tại giải. Hiếm có giải nào hai năm liền được hai chủ tịch FIDE (Kirsan Ilyumzhinov và Arkady Dvorkovich) tới thăm như HDBank. Nhờ vào khả năng tổ chức của HDBank trong chín mùa giải qua, ông Dvorkovich đang lên kế hoạch đưa Olympiad cờ vua lần đầu đến Việt Nam. Nếu như Quang Liêm đã ba lần vô địch (2013, 2015, 2017) còn Trường Sơn lên ngôi năm 2014, người hâm mộ kỳ vọng những kỳ thủ trẻ như Anh Khôi hay Tuấn Minh sánh bước đàn anh. Họ sẽ là nòng cốt của cờ vua đỉnh cao Việt Nam trong tương lai.